Home

10%

Protecting Mongolia’s Blue Pearl

Монголын Хөх сувдыг хамгаалах нь

By Asian Development Bank

November 22^nd, 2022

Global Wilderness Values

Khuvsgul Lake is part of the Khuvsgul Lake National Park in northern Mongolia. The park encompasses a vast expanse of stunning snow-capped mountains and forests surrounding Khuvsgul Lake. Known as Mongolia’s Blue Pearl and revered locally, the lake’s deep blue waters are almost pristine. Khuvsgul Lake is the largest freshwater lake in Mongolia. It is a critical water source for local and downstream communities. The lake supports unique fish and other aquatic animals, and the surrounding forests support important populations of plants, mammals, and birds. The park is also an international UNESCO Biosphere Reserve.

ДЭЛХИЙН ХЭМЖЭЭНИЙ ҮНЭ ЦЭНЭТЭЙ ОНГОН ДАГШИН БАЙГАЛЬ

Хөвсгөл нуур нь Монгол орны хойд хэсэгт орших Хөвсгөл нуурын байгалийн цогцолборт газрын нэг хэсэг юм. Энэхүү байгалийн цогцолборт газар нь Хөвсгөл нуурыг тойрсон гайхалтай цаст уулс, ой мод бүхий өргөн уудам нутгийг хамардаг. Монгол орны Хөх сувд хэмээн алдаршсан, нутгийн зон олны хүндэтгэлийг хүлээсэн нуурын гүн цэнхэр усыг онгон дагшин гэж хэлж болох юм. Хөвсгөл нуур бол Монгол орны хамгийн том цэнгэг устай нуур юм. Нуур нь нутгийн болоод түүний дагуу урсцаас ундаалдаг ард иргэдийн ундны усны чухал эх үүсвэр юм. Нуур нь өвөрмөц загас болон бусад усны амьтдыг тэжээдэг бөгөөд эргэн тойрны ой мод нь ургамал, хөхтөн амьтан, шувуудын онц чухал популяцийг дэмждэг. Тус байгалийн цогцолборт газар нь олон улсын ЮНЕСКО-гийн шим мандлын нөөц газар юм.

Memorial commemorating Bandi Chingunjav, descendent of Chinggis Khaan and leader of an independence movement from 1755–1756 for Mongolia. Photo by Mark R. Bezuijen/ADB.

Drone photo of Khuvsgul Lake and tour camps. Photo by D. Enkhtaivan and B. Munguntulga.

Khuvsgul Lake National Park. Photo by Mark R. Bezuijen/ADB.

Livelihoods and Tourism

Small rural communities (less than 7,000 people) live in the park. People have lived here for centuries, long before the park was established. Livestock herding is the main livelihood activity to produce meat, dairy, and leather products. Poverty rates in the park are among the highest in Mongolia, and poverty-stricken households account for most residents in some settlements.

АМЬЖИРГАА БА АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛ

Энэхүү байгалийн цогцолборт газарт орон нутгийн цөөн тооны хүн ам (7,000 хүрэхгүй хүн) амьдран суудаг. Уг газар нутагт хүмүүс Хөвсгөл нуурын байгалийн цогцолборт газар бий болохоос өмнө олон зууны турш амьдран суусаар ирсэн. Мал аж ахуй нь малын гаралтай бүтээгдэхүүн, мах, цагаан идээ, арьс ширний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх зэргээр амьжиргаагаа залгуулах гол арга хэрэгсэл юм. Тус байгалийн цогцолборт газрын ядуурлын түвшин Монголдоо хамгийн өндөрт тооцогддог бөгөөд нутгийн зарим хэсгийн дийлэнх оршин суугчид ядууралд нэрвэгдсэн өрхүүд байна

Photo by Project Implementation Unit/ MON-Grant 9183 Integrated Livelihoods Improvement and Sustainable Tourism in Khuvsgul Lake National Park Project.

The Challenge of Addressing Multiple Issues

Tourism provides an opportunity to benefit local livelihoods. Yet, until recently, local communities received few benefits from tourism due to limited training and resources. Excessive livestock grazing has damaged large areas of vegetation and soil―especially around Khuvsgul Lake. The lake is also becoming polluted by livestock waste, visitors' litter, and inadequate sanitation facilities. Climate change is causing more frequent storms, fires, and higher temperatures. This results in significant changes to ecosystems. Human impacts, especially lake pollution, reduce the health of the lake system and increase vulnerability to climate impacts.

ОЛОН АСУУДЛЫГ НЭГЭН ЗЭРЭГ ШИЙДВЭРЛЭХЭД ТУЛГАРЧ БУЙ БЭРХШЭЭЛ

Аялал жуулчлал нь орон нутгийн амьжиргааг дээшлүүлэх боломжийг олгодог. Гэсэн хэдий ч саяхныг хүртэл орон нутгийн иргэд сургалт, нөөц бололцоо хязгаарлагдмал байсан тул аялал жуулчлалаас хүртэх ашиг нь хангалтгүй байсан. Бэлчээрийн даац хэтэрснээр нэн ялангуяа Хөвсгөл нуур орчмын томоохон хэмжээний ургамалжилт, хөрс эвдэгдэж буй. Мөн малаас гарах хог хаягдал, аялагчдын бий болгож буй хог хаягдал, ариун цэврийн байгууламж хангалтгүй зэргээс үүдэн нуур бохирддог. Уур амьсгалын өөрчлөлт нь байгалийн гашигт үзэгдэл, шуурга, түймэр, температурын өөрчлөлтийг нэмэгдүүлж байгаатай холбоотойгоор үр дүнд нь экосистемд томоохон өөрчлөлтүүд гарч байна. Хүний нөлөө, ялангуяа нуурын бохирдол нь нуурын системийн экосистем, эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлж, уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөнд өртөмтгий байдлыг нэмэгдүүлж байна.

Exposed waste at Khatgal Town landfill. Photo by Mark R. Bezuijen/ADB.

Livestock grazing is a key livelihood in the park. Photo by Mark R. Bezuijen/ADB.

Excessive livestock numbers have caused overgrazing and soil erosion. Photo by Mark R. Bezuijen/ADB.

Livestock access to streams is a major source of water pollution in Khuvsgul Lake National Park. Photo by Michael Russell.

Unprotected wastewater pit in Khankh District. Photo by Mark R. Bezuijen/ADB

Forest fires in the park are increasing under climate change. Photo by Michael Russell.

Old public toilet, Khuvsgul Lake National Park. Photo by Shijirtuya Batjargal.

Climate change is contributing to tree die-off in the park. Photo by Mark R. Bezuijen/ADB.

Balancing these multiple issues while developing sustainable livelihoods and protecting the park’s biodiversity values poses challenges for the protected area staff, who have limited funds, equipment, and human resources.

Тогтвортой амьжиргааг дээшлүүлэх, тус газар нутгийн биологийн олон янз байдлын үнэт зүйлсийг хамгаалахын зэрэгцээ эдгээр олон асуудлыг тэнцвэртэйгээр шийдвэрлэхэд санхүү, техник хэрэгсэл, хүний нөөцийн хувьд хязгаарлагдмал байгаа нь уг цогцолборт газрын ажилтнуудад бэрхшээл учруулж байна.

Officer of Khuvsgul Lake National Park Administration. Photo by N. Bat-Erdene.

Conducting field surveys in Khuvsgul Lake National Park. Photo by Mark R. Bezuijen/ADB.

Stakeholder consultation and project opening workshop in Khatgal Town, Khuvsgul Lake National Park, May 2016. Photo by Mark R. Bezuijen/ADB.

Khuvsgul Lake National Park. Photo by N. Bat-Erdene.

An Integrated Approach

To help address these challenges, the Integrated Livelihoods Improvement and Sustainable Tourism in Khuvsgul Lake National Park Project was implemented from 2016–2020. The project was funded by a grant of $3 million from the Japan Fund for Prosperous and Resilient Asia and the Pacific of the Government of Japan and implemented by the Government of Mongolia and the Asian Development Bank.

ЦОГЦ АРГА БАРИЛ

Эдгээр сорил бэрхшээлийг шийдвэрлэхэд туслах зорилгоор “Хөвсгөл нуурын байгалийн цогцолборт газарт иргэдийн амьжиргааг дээшлүүлэх, аялал жуулчлалыг тогтвортой хөгжүүлэх нэгдсэн төсөл”-ийг 2016-2020 оны хооронд хэрэгжүүлсэн. Уг төслийг Япон Улсын Засгийн газрын Хөгжингүй, тогтвортой Ази, Номхон далайн бүсийн Японы сангийн 3 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжийн хүрээнд санхүүжүүлж, Монгол Улсын Засгийн газар, Азийн хөгжлийн банк хамтран хэрэгжүүлсэн.

Vehicle access was essential to reach remote communities in the park. Photo by N. Bat-Erdene. Тус байгалийн цогцолбор газрын алслагдмал өрх, иргэдэд хүрч холбогдоход тээврийн замын хүртээмж нэн шаардлагатай юм. Зургийг Н.Бат-Эрдэнэ.

The project promoted community-based tourism, improved the sustainability of livestock and pasture management, and strengthened waste management around Khuvsgul Lake.

A community revolving fund was established to provide low-interest financing to communities, combined with vocational and business training. A total of 267 community-based tourism businesses―74% led by women―were initiated and benefitted about 2,428 residents, or 40% of the park’s population. The goods and services produced have been sold widely to visitors.

Төслийн хүрээнд олон нийтэд түшиглэсэн аялал жуулчлалыг хөгжүүлж, мал аж ахуй, бэлчээрийн менежментийн тогтвортой байдлыг сайжруулж, Хөвсгөл нуур орчмын хог хаягдлын менежментийг бэхжүүлсэн.

Мэргэжил, бизнесийн сургалттай хослуулан орон нутагт бага хүүтэй санхүүжилт олгох зорилгоор олон нийтийн эргэлтийн санг байгуулсан. Нийт 267 орон нутгийн иргэдэд түшиглэсэн аялал жуулчлалын бизнесүүд, үүний 74%-ийг нь эмэгтэйчүүд манлайлж санаачилснаар байгалийн цогцолборт газрын нийт хүн амын 40% буюу 2,428 оршин суугчид ашиг тусыг нь хүртэж үйлдвэрлэсэн бараа, үйлчилгээг аялагчдад өргөнөөр зарж борлуулжээ.

To improve the sustainability of livestock herding and reduce overgrazing pressures, 28 herder groups comprising 536 households were established. Herders joined training in pasture management and fodder production. New seasonal grazing regimes and a pasture management plan was implemented for 220,000 hectares of land around Khuvsgul Lake.

Мал аж ахуйн тогтвортой байдлыг сайжруулах, бэлчээрийн даац хэтэрсэнтэй холбоотой ачааллыг бууруулах зорилгоор 536 өрхийн 28 малчны бүлэг байгуулагдсан. Малчид бэлчээрийн менежмент, тэжээл бэлтгэх сургалтад хамрагдсан ба Хөвсгөл нуур орчмын 220 мянган га талбайд бэлчээрийн улирлын шинэ горим, бэлчээрийн менежментийн төлөвлөгөөг хэрэгжүүлсэн.

"My seven neighboring households formed a herders’ group for forest conservation, pasture management, and income generation. During the project implementation, my herders’ group members attended training for dairy production, vegetable growing, and silage making using locally growing hay, barley, and other plants. After the harsh and long spring of 2020, we decided to make our own silage this year. Together with my neighbors, we planted barley and hay in our winter pasture. Now we have enough hay and silage for spring. As a result of the project, the local community learned to work together, which was the key highlight of the project for me. Also, I got my first loan, 6 million tugriks (about $2,196), to buy molds and equipment for dairy production. My second loan was for silage-making. We are very grateful to the State Bank and Loan Revolving Fund Committee for flexible loan repayment for herders as we can repay the loan every quarter.

-Ms. Undarmaa. D, Head of Khukh Musun Herders’ Group

”Хөрш долоон өрхтэйгөө хамтран бид ой хамгаалах, бэлчээрийн менежмент, орлого нэмэгдүүлэх чиглэлээр малчдын бүлэг байгуулсан. Төсөл хэрэгжих явцад манай малчдын бүлгийн гишүүд сүүний үйлдвэрлэл, хүнсний ногоо тариалах, орон нутагт ургадаг өвс, арвай болон бусад ургамлыг ашиглан дарш бэлтгэх сургалтад хамрагдсан. 2020 оны хахир, урт хаврын дараа энэ жил бид өөрсдөө дарш хийхээр зорьсон. Хөршүүдтэйгээ нийлээд өвөлжөөндөө арвай, хадлан тарьсан. Одоо бидэнд хавар хэрэглэх хадлан, дарш хангалттай байгаа.

Төслийн үр дүнд орон нутгийн иргэд хамтран ажиллаж сурсан нь миний хувьд төслийн гол онцлог байсан. Мөн би анхны зээл болох зургаан сая төгрөгийг (ойролцоогоор 2,196 ам.доллар) авч, сүүн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх зориулалттай хэв, тоног төхөөрөмж авсан. Хоёр дахь зээл маань дарш бэлтгэхэд чиглэсэн зээл байсан. Малчдын зээлийн эргэн төлөлтийг улирал тутам хийх боломжтой болсон тул Төрийн банк, Зээлийн эргэлтийн сангийн хороонд малчдын зээлийн эргэн төлөлтийн нөхцөлийг уян хатан болгож өгсөнд маш их талархаж байна ” гэлээ.

-Хатагтай Д. Ундармаа. Хөх мөсөн малчдын бүлгийн дарга Д

A park management council was established―the first multi-stakeholder mechanism to facilitate discussions between the park administration, communities, tour operators, and district governments. A code of conduct for responsible tourism and land management was signed by tour operators and communities.

Байгалийн цогцолборт газрын удирдлага, олон нийт, аялал жуулчлалын операторууд болон орон нутгийн засаг захиргааны хоорондох хэлэлцүүлгийг хөнгөвчлөх анхны олон талт механизм болох байгалийн цогцолборт газрын менежментийн зөвлөл байгуулагдсан.

A new park management council brought together the park administration, residents, and tour operators to discuss management and livelihood issues. Photo by N. Bat-Erdene.

To support waste management, community waste management teams were established, a new park fee to support waste collection was implemented, and 50 pilot litter bins and 50 toilets were installed.

Хог хаягдлын менежментийг дэмжих зорилгоор олон нийтийн хог хаягдлын менежментийн багуудыг байгуулж, хог хаягдлыг цуглуулах ажлыг дэмжих байгалийн цогцолборт газрыг ашигласны төлбөрийг шинээр нэвтрүүлж, 50 туршилтын хогийн сав, 50 бие засах газруудыг суурилуулсан.

Community waste management teams were established and provided essential support to manage project sanitation facilities and clean up visitor litter. Photo by N. Bat-Erdene.

Project-funded public toilet. Photo by Project Implementation Unit / MON-Grant 9183 Integrated Livelihoods Improvement and Sustainable Tourism in Khuvsgul Lake National Park Project.

Project-funded litter storage unit. Photo by Project Implementation Unit / MON-Grant 9183 Integrated Livelihoods Improvement and Sustainable Tourism in Khuvsgul Lake National Park Project.

Project-funded portable toilets were used during key tourism events including the annual Ice Festival. Photo by Project Implementation Unit / MON-Grant 9183 Integrated Livelihoods Improvement and Sustainable Tourism in Khuvsgul Lake National Park Project.

The first water quality monitoring program for Khuvsgul Lake was designed and implemented, and a small onsite water monitoring laboratory was constructed.

A detailed technical review and recommendations for rezoning of the park were also prepared to maximize land use for conservation, livelihoods, and tourism. The review was based on stakeholder consultations and technical analyses. The recommendations are being integrated into current revisions of the park management plan by the government.

Хөвсгөл нуурын усны чанарын хяналтын анхны хөтөлбөрийг боловсруулж, хэрэгжүүлснээс гадна усны хяналтын жижиг лабораторийг газар дээр нь байгуулав.

Мөн байгаль хамгаалал, амьжиргаа, аялал жуулчлалын зориулалтаар газар ашиглалтыг нэмэгдүүлэх зорилгоор байгалийн цогцолборт газрын дахин бүсчлэх нарийвчилсан техникийн дүгнэлт, зөвлөмжийг бэлтгэсэн. Уг дүгнэлтийг оролцогч талуудын зөвлөгөө, техникийн дүн шинжилгээнд үндэслэн хийсэн. Гарсан зөвлөмжийг засгийн газрын байгалийн цогцолборт газрын менежментийн төлөвлөгөөний шинэчилсэн найруулгад тусгаж байна.

A water quality monitoring laboratory was established in October 2019 at Khuvsgul Lake National Park with project support. Photo by N. Bat-Erdene.

Monitoring of water quality in Khuvsgul Lake is essential to managing pollution from tourism and livestock and protecting Mongolia’s largest freshwater lake. Photo by N. Bat-Erdene.

The Pandemic, Sustainability, and Continuing Support

The COVID-19 pandemic caused a severe drop in visitor numbers and financial hardships for the park communities and the government. Despite this, many of the measures implemented under the project remain in place.

ADB support to protect Mongolia’s Blue Pearl is continuing. The measures established under the grant project resulted in a larger follow-up project, the Sustainable Tourism Development Project. Under this ongoing project, new measures for sanitation, waste management, and park management are being implemented.

ЦАР ТАХАЛ, ТОГТВОРТОЙ БАЙДАЛ БА ЦААШИД ҮЗҮҮЛЭХ ДЭМЖЛЭГ

КОВИД-19 цар тахал нь аялагчдын тоо эрс буурахад хүргэсэн төдийгүй байгалийн цогцолборт газарт амьдран суудаг хүн ам болоод засгийн газарт санхүүгийн хүндрэл учруулсан. Гэсэн хэдий ч төслийн хүрээнд хэрэгжүүлсэн олон арга хэмжээ цаашид үргэлжлэх болно.

Монголын Хөх сувдыг хамгаалахад АХБ-ны үзүүлэх дэмжлэг цаашид үргэлжлэх болно. Буцалтгүй тусламжийн төслийн хүрээнд хэрэгжүүлсэн арга хэмжээний хүрээнд Тогтвортой аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх төсөл хэмээх томоохон төслийг үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд энэхүү төслийн хүрээнд ариун цэврийн байгууламж, хог хаягдлын менежмент, байгалийн цогцолборт газрын менежментийн шинэ арга хэмжээнүүдийг хэрэгжүүлж байна.